This is an article from the NRC archives
Published on 23 May, 2013
(For English translation: See below)
Evi Vingerling: nieuwe schilderijen. In Stedelijk Museum Schiedam, Hoogstraat 112, Schiedam. Tot 1 september. Di–zo 10-17 uur. Inl: stedelijkmuseumschiedam.nl
Ze wil geen gaten in de muur schilderen, zegt Evi Vingerling (Gouda, 1979). Zij bedoelt daarmee dat haar schilderijen geen afbeeldingen zijn van een fictieve wereld. De acht schilderijen die zij laat zien in het Stedelijk Museum Schiedam, zijn vrijwel steeds in twee contrasterende kleuren. Soms doet de ene kleur zich voor als een schaduw van de andere, zodat een effect van monochromie ontstaat. Lichtgrijs en wit, donkerrood en helderrood. In andere gevallen zijn de kleurcontrasten hard, zoals roze en paarsblauw of geel en zwart.
Het nieuwe werk van Vingerling, die vorig jaar de Koninklijke Prijs voor de Schilderkunst ontving, is losser en virtuozer dan haar eerdere nogal strenge geometrische composities. Toetsen dwarrelen over het doek, de dunne, transparante verfstreek is snel en trefzeker. Het werk heeft een klassiek-moderne uitstraling.
Dit komt door een typisch schilderkunstige problematiek, die zijn wortels heeft in de Amerikaanse abstract-expressionisme van de jaren veertig en vijftig. Zoals de aandacht voor de expressiviteit van de kwaststreek, dat direct en (ogenschijnlijk) zonder aarzelen zijn sporen achterlaat op het doek. En ook de aandacht voor gradaties van transparantie en dichtheid van de verf.
Op een groot okergeel doek, een staand formaat van 230 bij 180 centimeter, is een zwarte figuur geschilderd in een curieuze vorm, die enigszins doet denken aan een orchidee. De bladeren zijn deels ondoordringbaar zwart geschilderd en deels dun als een sluier, waar het geel doorheen schijnt. Er spreekt veel zelfverzekerdheid uit dit krachtige schilderij.
Een ander aspect van die modernistische problematiek is de dubbelzinnige verhouding tussen figuur en achtergrond. Een waaiervormige explosie in lichtgevend roze op een paarsblauw veld is niet op het blauw geschilderd, maar het restant van een roze onderlaag die zo dun is dat het doek zichtbaar is. Terwijl dit roze zich op een afstand voordoet als een lichtexplosie die de donkere ondergrond, als een avondlucht, doorsnijdt, wordt juist, als je het schilderij van dichtbij bekijkt, het licht met vegen blauw weggeveegd.
Toch heeft het werk van Vingerling duidelijk een zichtbare verbinding met de wereld. De beelden zijn steeds te herkennen ‘als iets’. Een fontein van spattend water, een orchidee, vuurwerk, palmplant, horizon, lichtreflecties, boombladeren bewegend in de wind, alle schilderijen gaan over de natuur of over de zintuiglijke beleving daarvan.
Vingerling zegt dat ze soms, wanneer zij niet doelgericht naar iets kijkt, het geziene ineens waarneemt als kleuren en vlakken. Haar schilderijen zijn het resultaat van die onthechte blik. Het onderwerp is ontdaan van zijn symbolische en historische betekenis. Het schilderij toont het onderwerp weergegeven „in zijn minimale staat”. Er zijn heel wat tekeningen en studies nodig om te komen tot het punt dat precies dat beeld, de zintuiglijke ervaring van dat ene moment, doelgericht en direct op het doek terecht kan komen.
Wat is de ervaring die Evi Vingerling zoekt en waar haar schilderijen de belichaming van zijn? „Ik weet niet wat het is, behalve dat het groots is en dat het geluk is”, zo citeert Vingerling de 19de-eeuwse Amerikaanse dichter Walt Whitman, beroemd van zijn bundel Leaves of Grass. Whitman was een transcendentalist die, in haar woorden, vond dat we ons meer bewust moeten worden van de werkelijkheid. Bewust van die zinnelijke sensaties, die vluchtig zijn en tegelijk tastbaar, zoals haar werk laat zien.
Evi Vingerling: new paintings. At the Stedelijk Museum Schiedam, Hoogstraat 112, Schiedam. Until September 1st. Tues–Sun 10am–5pm. Info:stedelijkmuseumschiedam.nl
She doesn’t want to paint holes in the wall, says Evi Vingerling (Gouda, 1979). By this, she means that her paintings are not depictions of a fictional world. The eight paintings she is exhibiting at the Stedelijk Museum Schiedam are almost always in two contrasting colors. Sometimes one color appears as a shadow of the other, creating a monochromatic effect. Light gray and white, dark red and bright red. In other cases, the color contrasts are stark, such as pink and purple-blue, or yellow and black.
Vingerling’s new work, which received the Royal Award for Painting last year, is looser and more virtuosic than her earlier, rather strict geometric compositions. Brushstrokes swirl across the canvas, the thin, transparent brushstrokes swift and precise. The work has a classic-modern feel.
This stems from a typical painterly concern, rooted in the American Abstract Expressionism of the 1940s and 1950s. These include the focus on the expressiveness of the brushstroke, which leaves its mark on the canvas directly and (seemingly) without hesitation. There’s also the emphasis on gradations of transparency and density in the paint.
On a large ochre-yellow canvas, 230 by 180 centimeters in portrait format, a black figure is painted in a curious shape, somewhat reminiscent of an orchid. The leaves are partly painted an impenetrable black and partly thin as a veil, through which the yellow shines. This powerful painting exudes great self-assurance.
Another aspect of this modernist problematic is the ambiguous relationship between figure and background. A fan-shaped explosion of luminous pink on a purple-blue field is not painted on the blue, but rather the remnants of a pink underlayer so thin that the canvas is visible. While this pink appears from a distance as an explosion of light that cuts through the dark background like an evening sky, when viewed up close, the light is swept away with streaks of blue.
Yet Vingerling’s work clearly has a visible connection to the world. The images are always recognizable as something. A fountain of splashing water, an orchid, fireworks, a palm tree, a horizon, light reflections, tree leaves swaying in the wind—all paintings are about nature or the sensory experience of it.
Vingerling says that sometimes, when she’s not looking at something purposefully, she suddenly perceives what she sees as colors and planes. Her paintings are the result of this detached gaze. The subject is stripped of its symbolic and historical meaning. The painting shows the subject depicted “in its minimal state.” It takes numerous drawings and studies to reach the point where precisely that image, the sensory experience of that single moment, can be purposefully and directly transferred to the canvas.
What is the experience Evi Vingerling seeks, and what her paintings embody? “I don’t know what it is, except that it’s great and that it’s happiness,” Vingerling quotes the 19th-century American poet Walt Whitman, famous for his collection Leaves of Grass. Whitman was a transcendentalist who, in her words, believed we need to become more aware of reality. Aware of those sensual sensations, which are fleeting yet tangible, as her work demonstrates.
Janneke Wesseling